Адам ғұмырының қадірі жасаған жасымен ғана емес, айналасына тигізген шапағатымен, қоғамға сіңірген еңбегімен, кейінгі ұрпаққа қалдырған өнегесімен өлшенеді. Бір адамның өмір жолына үңіле отырып, тұтас бір кезеңнің тынысын, ауылдың тіршілігін, мектептің қалыптасуын, ұстаздық қызметтің жауапкершілігін тануға болады. Әсіресе саналы ғұмырын бала тәрбиесіне арнаған педагогтің өмірбаянында ел тарихымен астасқан тағдыр, ізденіспен жалғасқан еңбек, адамдық мұратқа айналған мамандық көрініс табады. Осындай құрметке лайық жандардың бірі — дене шынықтыру пәнінің мұғалімі, «Ұлағатты ұстаз» төсбелгісінің иегері Жолдасов Кенжебай Салиевич. Оның өмірдерегі туған жерден бастау алған талпыныстың, кәсіби таңдауға деген адалдықтың және білім жолындағы сабақтастықтың мәнін аңғартады.
Ұстаз туралы сөз қозғағанда, ең алдымен, оның алдынан өткен баланың болашағы ойға оралады. Өйткені мұғалім еңбегінің нәтижесі бір күнмен, бір сабақпен немесе бір оқу жылымен шектелмейді. Ол шәкірттің мінезінен, өмірлік таңдауынан, өзіне деген сенімінен, адамдармен қарым-қатынасынан байқалып жатады. Әріп танытқан ұстаз бен ғылымға жетелеген педагог қандай қадірлі болса, баланы қимылға, шыдамдылыққа, тәртіпке, денсаулығын бағалауға баулыған мұғалім де сондай құрметке лайық. Кенжебай Салиевичтің мамандығы осы маңызды міндеттерді тоғыстырады. Оның кәсіби жолына арналған ізгі лебіз — бір азаматқа көрсетілген құрметпен бірге, дене тәрбиесі арқылы ұрпақтың ерік-жігерін қалыптастыратын ұстаздар еңбегін бағалаудың көрінісі.
Кенжебай Салиевич 1963 жылы 10 қазанда сол кездегі Келес ауданының Ғани Мұратбаев ауылында дүниеге келген. Адамның туған жері оның өмірбаянындағы алғашқы мекен ғана емес, дүниетанымының қалыптасуына ықпал ететін рухани ортасы. Ауылдың қарапайым тіршілігі, үлкенге құрмет, кішіге қамқорлық, еңбекке жақын болу секілді құндылықтар талай азаматтың өмірлік ұстанымына негіз болған. Туған ауылдың атауы кейін оның білім алған мектебімен де, еңбек жолын бастаған білім ордасымен де байланысуының өзіндік мағынасы бар. Бұл сабақтастық ұстаздың өмір жолын туған жердің тарихынан бөліп қарауға болмайтынын көрсетеді. Ауылдан алған білімнің ауыл балаларына қызмет етуге ұласуы — қадірлі өмірлік таңдау.
Балалық шақтағы алғашқы мектеп табалдырығы әр адамның жадында ерекше сақталады. Кенжебай Салиевич 1971 жылы Ғани Мұратбаев атындағы негізгі мектептің бірінші сыныбына қабылданды. Сол күннен басталған білім жолы оның кейінгі тағдырына бағыт берді. Мектеп қабырғасы балаға оқу мен жазуды үйретіп қана қоймай, ортада өзін ұстауды, міндетін орындауды, уақытын бағалауды, жолдастарымен тіл табысуды меңгертеді. Болашақ мұғалімнің өзі де осы тәрбиелік ортаның шәкірті болды. Ұстаз алдындағы оқушының бір күні ұстаздықты таңдауы білімнің ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын табиғатын танытады. Осы тұрғыдан қарағанда, оның мектептегі жылдары өмірбаянның бастапқы кезеңі ғана емес, болашақ кәсіби жолының іргетасы еді.
1981 жылы мектепті бітірген Кенжебай Салиевич өміріндегі маңызды таңдаудың алдында тұрды. Жастық шақтағы мамандық таңдау — адамның қабілетін, қызығушылығын және қоғам алдындағы болашақ міндетін тоғыстыратын шешім. Ол Жетісай қаласындағы педагогикалық училищенің дене шынықтыру бөліміне оқуға түсті. Бұл таңдау білім беру мен спортты, бала тәрбиесі мен қозғалыс мәдениетін бір арнаға біріктірді. Дене шынықтыру мұғалімі болу үшін спортқа қызығу жеткіліксіз: баламен жұмыс істеуге ықылас, түсіндіруге төзім, ұйымдастыруға бейім және жауапкершілікті сезіну қажет. Сондықтан осы мамандыққа бет бұруды жас азаматтың педагогикалық еңбекке жасаған алғашқы саналы қадамы ретінде бағалауға болады.
Педагогикалық училищедегі оқу болашақ маманның кәсіби дайындығын қалыптастыратын кезең болды. Дене шынықтыру мұғалімінің жұмысы жаттығуды орындап көрсету немесе ойын ережесін түсіндірумен шектелмейді. Ол оқушының жас ерекшелігін ескеруді, сабақтың мақсатын белгілеуді, қимыл әрекетін бірізді ұйымдастыруды, қауіпсіздік талаптарын сақтауды және әр баланың мүмкіндігіне сай қолдау көрсетуді талап етеді. Мұндай қызметте пәндік білім мен педагогикалық әдеп қатар жүреді. 1981–1985 жылдар аралығындағы оқу Кенжебай Салиевичтің осы мамандық бойынша білім алу кезеңін құрады. Жас талапкер үшін бұл жылдар мектептегі шәкірттік өмірден педагогикалық жауапкершілікке қарай жасалған маңызды өткел, еңбекке дайындайтын үлкен баспалдақ еді.
1985 жылы оқуын аяқтаған Кенжебай Салиевич дене шынықтыру пәнінің мұғалімі біліктілігін алды. Қолға тиген диплом білім кезеңінің аяқталғанын білдіргенімен, ұстаздық үйренудің шегі болмайтынын өмірдің өзі көрсетеді. Нағыз педагогикалық тәжірибе оқушымен күнделікті жұмыс барысында жинақталады. Әр сыныптың мінезі, әр баланың қабілеті, әр сабақтың ахуалы мұғалімнен жаңа шешім күтеді. Сондықтан жас маман үшін диплом — дайын жетістіктің белгісінен гөрі, сеніп тапсырылатын іске жол ашатын құжат. Кенжебай Салиевич те кәсіби білімін мектеп өмірімен ұштастыратын еңбек жолына қадам басты. Оның өміріндегі келесі белес алған мамандығын нақты педагогикалық қызметке айналдырумен байланысты болды.
1985 жылдың қыркүйегінде ол №40 Ғани Мұратбаев атындағы орта мектепке өз мамандығы бойынша жұмысқа орналасты. Қыркүйек айы мектеп үшін жаңа оқу жылының басталуы болса, жас мұғалім үшін өмірлік жауапкершіліктің жаңа кезеңіне айналады. Сынып журналы, сабақ жоспары, балалардың жүзіндегі қызығушылық пен қобалжу — мұның бәрі педагогикалық жұмыстың шынайы болмысын танытады. Кенжебай Салиевичтің еңбек жолындағы осы күнді ерекше атап өту орынды. Себебі дәл осы кезден бастап оның кәсіби дайындығы күнделікті мұғалімдік еңбекпен жалғасты. Білім алған азаматтың енді білім мен тәрбие беруші маман ретінде мектеп ұжымына қосылуы — өмірдеректегі басты белестердің бірі.
Дене шынықтыру пәнінің мектептегі орны айрықша. Бұл сабақта бала өз денесінің мүмкіндігін танып, қозғалысты үйлестіруге, ережені сақтауға, күшін дұрыс жұмсауға дағдыланады. Сонымен қатар бірлескен әрекет арқылы жолдасына сенуді, ортақ нәтижеге жауап беруді, әділ бәсекелесуді үйренеді. Жеңіс қуанышы мен жеңілістен кейінгі талпыныс та тәрбиенің бір бөлігіне айналады. Осындай міндеттерді атқаратын мұғалім баланың дене дайындығымен бірге мінезінің қалыптасуына да ықпал етеді. Сондықтан Кенжебай Салиевич таңдаған мамандықтың қоғамдық мәні кең. Оның еңбегіне құрмет білдіру арқылы біз мектептегі дене тәрбиесінің де бала өміріндегі маңызды орнын мойындаймыз.
Спорттық жаттығудың сырттай қарапайым көрінетін әр әрекетінде тәрбиелік мүмкіндік бар. Белгіленген жерге дейін жүгіру табандылықты қажет етсе, жаттығуды бірнеше рет қайталау шыдамдылыққа үйретеді. Командалық ойында өз кезегін күту, ережеге бағыну, серіктесіне мүмкіндік беру сияқты дағдылар қалыптасады. Мұның бәрі кейін баланың күнделікті өміріне де қажет болады. Мұғалім осы әрекеттердің мағынасын ұғындырып, оқушыны өзінің алдыңғы нәтижесімен салыстыра білуге жетелейді. Ұстаздық еңбектің құны осындай шағын қадамдарды үлкен тәрбиелік мақсатпен байланыстыра алуында. Дене шынықтыру саласына ғұмырлық кәсіби жолын арнаған азамат туралы айтқанда, осы жауапкершілікті де назарда ұстау керек.
Балалардың дене дайындығы мен сабаққа деген сенімі әртүрлі болады. Бір оқушы жаттығуды тез меңгерсе, екіншісіне қосымша уақыт пен түсіндіру қажет. Бірі жарысқа құлшына қатысса, енді бірі қателесуден қысылып, өз мүмкіндігін көрсетуге батылы жетпеуі мүмкін. Осындай жағдайда педагогтің сөзі мен қарым-қатынасы ерекше маңызға ие. Баланы кемсітпей қолдау, қолынан келген әрекетін байқау, алға басқан қадамын бағалау — мұғалімдік мәдениеттің өлшемдері. Кенжебай Салиевичтің кәсіби жолын құрметтеу осындай күрделі мамандықтың мәнін түсінуден басталады. Өйткені дене тәрбиесінде нәтиже секундпен немесе қашықтықпен ғана өлшенбейді; баланың өз күшіне сенуі де маңызды жетістік саналады.
Мектептегі тәртіп пен қауіпсіздік дене шынықтыру сабағында ерекше жауапкершілікті талап етеді. Қозғалыс көп жерде мұғалімнің назары да үздіксіз болуы қажет. Жаттығуды дұрыс түсіндіру, әрекетті кезеңмен орындату, оқушының жағдайын ескеру — сабақ мәдениетінің ажырамас бөлігі. Мұндай жұмыстың күн сайын қайталануы оның күрделілігін азайтпайды. Керісінше, әр сабақта мұқият болу педагогтен жинақылық пен кәсіби сабыр талап етеді. Ұстаз еңбегін бағалағанда, көпшілікке көріне бермейтін осы қырларды ұмытпауымыз керек. Жылдармен өлшенетін педагогикалық жолдың негізінде жеке жетістіктермен қатар, осындай тұрақты әрі жауапты күнделікті қызмет жатады.
Кенжебай Салиевичтің еңбек жолындағы алғашқы марапаттардың бірі 1988 жылға тиесілі. Сол жылы ол аудандық білім бөлімінің Мақтау грамотасымен марапатталды. Еңбекке 1985 жылы кіріскен жас маман үшін мұндай құрметтің маңызы зор болғаны түсінікті. Марапат педагогтің жұмысына назар аударылғанын және еңбегінің бағаланғанын білдіреді. Сонымен бірге ол келесі міндеттерге деген жауапкершілікті күшейтеді. Ұстаздық жолдағы алғашқы мойындау адамға өз таңдауының мәнін терең сезінуге мүмкіндік береді. Осы дерек Кенжебай Салиевичтің кәсіби өмірбаянында еңбек пен құрметтің байланысын көрсететін алғашқы маңызды белгілердің бірі ретінде орын алады.
1990 жылы ол білім беру саласындағы еңбегі үшін Мақтау грамотасымен марапатталды. Екі кезеңде берілген осындай бағалау ұстаздың қызметіне көрсетілген назардың жалғасқанын аңғартады. Мұғалім еңбегі көбіне сабақ кестесінің ішінде, күнделікті қарым-қатынаста, балаға берілген түсінік пен бағытта көрінеді. Ал ресми марапат сол еңбекті көпшілік алдында атап өтуге мүмкіндік береді. Кенжебай Салиевичтің өмірдерегіндегі бұл белгі де мектепте атқарған қызметінің қадірін айқындай түседі. Әр марапаттың артында белгілі бір уақыт, атқарылған жұмыс және педагогикалық жауапкершілік бар. Сондықтан оларды жай тізім ретінде емес, еңбек жолының кезеңдік бағасы ретінде қабылдаған жөн.
Ұстаздық қызметтің ерекшелігі — қоғам өзгерсе де, оның негізгі адамдық міндеттері сақталады. Оқу мазмұны жаңарып, білім беру тәсілдері өзгеріп, мектепке қойылатын талаптар түрленуі мүмкін. Бірақ баланы түсіну, оның қабілетін дамытуға жағдай жасау, еңбекке баулу және әділ болу қажеттігі өзгермейді. Педагогтің кәсіби өмірі осы тұрақты құндылықтар мен жаңарған талаптарды ұштастырудан тұрады. Кенжебай Салиевичтің өмір жолындағы әр кезеңді де осы кең аяда қарастыруға болады. Оның еңбекке араласқан уақыты мен кейінгі білім алу белестері бір мамандықтың аясында тәжірибе жинақтау және кәсіби дамуды жалғастыру мүмкіндігін көрсетеді.
2005 жылы Кенжебай Салиевич білім беру саласына қосқан үлесі үшін Мақтау грамотасымен марапатталды. Бұл дерек оның өмірбаянындағы тағы бір маңызды еңбек белесін танытады. Білім саласына үлес қосу деген ұғымның ауқымы кең. Оның ішінде пәнді оқыту да, тәрбиелік міндеттерді орындау да, мектеп өміріне қатысу да, оқушыға бағыт беру де бар. Мұғалім жұмысының маңызы кейде сырт көзге бірден байқалмайды, бірақ мектептің күнделікті тіршілігі осындай қызметке сүйенеді. Сондықтан берілген марапаттың атауындағы «үлес» сөзі ерекше мәнге ие. Ол ортақ білім беру ісіне қосылған жеке еңбектің қадірін білдіреді.
2009 жылы ұстаз кәсіби шеберлігі мен ұстаздық еңбегі үшін Дипломмен марапатталды. Кәсіби шеберлік — тәжірибенің жай ғана жыл сайын көбеюі емес, сол тәжірибені ұғынып, жұмыс барысында орынды қолдана білу. Мұғалімнің түсіндіру тәсілі, тапсырманы таңдауы, уақытты ұйымдастыруы, баламен сөйлесуі біртіндеп тұтас педагогикалық мәдениетке айналады. Мұндай шеберліктің негізінде үздіксіз назар мен жауапкершілік жатады. Сондықтан осы марапат Кенжебай Салиевичтің өмірдерегінде мамандыққа қатысты еңбектің арнайы бағаланғанын көрсетеді. «Ұстаздық еңбек» деген тіркестің өзі оның қызметін тек пәндік міндеттермен шектемей, тәрбиелік мағынасымен бірге қарастыруға мүмкіндік береді.
Тәжірибелі маман үшін де білімін жалғастырудың маңызы азаймайды. Керісінше, жұмыс барысында жинақталған сұрақтар жаңа білімді тереңірек түсінуге жол ашады. Кенжебай Салиевич 2012 жылы ШӘП университетінің дене шынықтыру және спорт мамандығы бойынша академиялық бакалавр дәрежесін алды. Бұл — оның өмірбаянындағы кәсіби дамуға қатысты нақты әрі мәнді дерек. Педагогикалық училищеде басталған мамандық жолының жоғары біліммен жалғасуы білім алудың жас кезеңімен шектелмейтінін аңғартады. Еңбек тәжірибесі мен теориялық дайындықтың өзара толықтырылуы кез келген маман үшін құнды. Ал ұстаздың өзі білімін жалғастырса, мұндай қадамның тәрбиелік мағынасы да арта түседі.
2012 жылғы білім белесін ерекше атап өтуге тағы бір себеп бар. Балаларға оқудың маңызын түсіндіретін адамның өз өмірінде де білімге орын беруі айтылған сөздің салмағын күшейтеді. Ұстаздың мамандығына қатысты білімін толықтыруы — кәсіби жауапкершіліктің іс жүзіндегі көрінісі. Мұндай қадам еңбек жолында қалыптасқан тәжірибеге жаңаша қарауға, бұрынғы білікті жүйелеуге, жаңа ұғымдарды меңгеруге мүмкіндік береді. Кенжебай Салиевичтің академиялық бакалавр дәрежесін алуы оның өмірдерегін тек марапаттармен емес, оқу мен даму белестерімен де толықтырады. Осы сабақтастық мамандыққа қатысты ізденістің ұзақ мерзімді мәнін көрсетеді және кейінгі буынға ой салады.
2015 жылы Кенжебай Салиевич аудандық білім бөлімінің Мақтау грамотасымен марапатталды. Аудан деңгейіндегі құрметтің маңызы жергілікті білім беру ортасымен тікелей байланысында. Мектеп өмірінің күнделікті міндеттері, педагогтердің қызметі, оқу мен тәрбие жұмысының жүруі сол ортаға жақсы таныс. Сондықтан мұндай бағалау ұстаздың кәсіби өмірбаянындағы маңызды дерек болып саналады. Әртүрлі жылдарда берілген марапаттарды қатар қарастырғанда, еңбектің бір ғана кезеңде емес, уақыт өте келе де атап өтілгенін көреміз. Бұл Кенжебай Салиевичке арналған құттықтау сөздің негізін нақты өмірбаяндық деректермен толықтырады және оның педагогикалық жолына құрметпен қарауға себеп болады.
2021 жылы ұстаз Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығына байланысты Алғыс хатпен марапатталды. Ел тәуелсіздігінің мерейлі белесімен байланысты мұндай құрметтің рухани мағынасы ерекше. Өйткені тәуелсіз елдің дамуы мектептен, білімді әрі жауапты ұрпақ тәрбиелеуден басталады. Педагог күн сайын өз пәні арқылы осы ортақ міндетке қатысады. Дене шынықтыру сабағындағы тәртіп, әділдік, өзара қолдау және еңбектену дағдылары да азаматтық тәрбиемен сабақтас. Кенжебай Салиевичтің өмірдерегіндегі осы Алғыс хат білім беру ісі мен елдік құндылықтардың байланысын еске салады. Ұстаз еңбегіне көрсетілген құрмет осындай қоғамдық мағынамен де бағалы.
2022 жылы ол Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орай Алғыс хат алды. Желтоқсан мерекесі елдің өткенін құрметтеу, бүгінгі жауапкершілікті сезіну және келешекке сеніммен қарау ұғымдарын біріктіреді. Ұрпақ тәрбиесіне арналған еңбек те осы уақыт сабақтастығына қызмет етеді. Мұғалім балаға бүгін білім бергенімен, оның нәтижесі ертеңгі қоғамнан көрінеді. Сондықтан ұстазды елдік мерекеде құрметтеу — болашаққа бағытталған еңбекті бағалау. Кенжебай Салиевичтің марапаттары қатарындағы бұл Алғыс хат та оның өмір жолының қоғамдық мәнін аша түседі. Мұндай құрметті сөз еткенде, мектеп пен ел болашағының өзара байланысы айқын сезіледі.
2023 жылы Кенжебай Салиевич «Ұлағатты ұстаз» төсбелгісімен марапатталды. Бұл атаудың мазмұнында педагогикалық кәсіптің адамгершілік сипаты бар. Ұлағат дегеніміз — айтылған ақыл ғана емес, адамның ісінен көрінетін өнеге, өз міндетіне деген қатынас және айналасына қалдырған жақсы әсер. Сондықтан төсбелгінің атауы ұстаздық қызметтің кең мағынасын еске салады. Берілген өмірдеректе бұл марапат ерекше орын алады: ол Кенжебай Салиевичтің педагогикалық еңбегіне көрсетілген құрметтің тағы бір белгісі. Осындай атаққа арналған құттықтау сөзде ең алдымен мамандыққа адал еңбек пен бала тәрбиесінің маңызын атап өту орынды.
Марапаттар өмір жолының белгілі белестерін көрсетеді, ал сол белестердің арасын күнделікті еңбек жалғайды. Мұғалім үшін әр күннің өз міндеті бар: сабаққа дайындалу, балалардың ерекшелігін ескеру, түсіндіру, бақылау, қолдау, нәтижеге ой жүгірту. Бұл жұмыстардың бәрі салтанатты сәтке айнала бермейді. Алайда педагогикалық қызметтің негізін дәл осы үздіксіз әрекеттер құрайды. Кенжебай Салиевичтің өмірбаянындағы грамоталар, диплом, Алғыс хаттар мен төсбелгіге осындай тұрғыдан қараған дұрыс. Олар еңбектің өзін алмастырмайды, сол еңбекке білдірілген бағалауды көрсетеді. Ал ұстаздық кәсіптің қадірі оның күн сайын адаммен, баланың қалыптасуымен байланысты болуында жатыр.
Дене шынықтыру мұғалімі туралы мақалада жеңіс пен жетістік ұғымдарына да тоқталған жөн. Спортта нәтиже айқын көрінеді: уақыт өлшенеді, қашықтық белгіленеді, есеп жүргізіледі. Бірақ мектептегі дене тәрбиесінің мақсаты тек үздік көрсеткішке қол жеткізу емес. Оқушының қимылға қызығуы, өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы, ұжымда әрекет ете білуі де құнды. Бұрын жасай алмаған жаттығуын меңгерген бала үшін сол сәт үлкен жеңіс болуы мүмкін. Осындай жеке ілгерілеудің мәнін түсіндіретін педагогтің еңбегі ерекше. Кенжебай Салиевичтің мамандығына құрмет білдіруде осы кең тәрбиелік міндетті атап өту оның кәсіби жолының маңызын тереңірек ашады.
Әділ ойын қағидасының мектептен тыс өмірде де орны бар. Ережені айналып өтпеу, өзгенің еңбегін мойындау, нәтижеге адал жолмен жету, жеңілген жағдайда қарсыласқа құрмет көрсету — адамдық мәдениеттің белгілері. Дене тәрбиесі осындай ұстанымдарды нақты әрекет арқылы ұғындыруға мүмкіндік береді. Бала кейде ұзақ түсіндірмеден гөрі ойын үстіндегі әділ шешімді жақсы есте сақтайды. Сондықтан дене шынықтыру мұғалімінің жұмысы тәрбиенің тәжірибелік кеңістігіне айналады. Бұл кәсіпті таңдаған адамның қоғамдық жауапкершілігі де осыдан көрінеді. Ұстазға арналған құрмет сөзінде оның пәнінің адам қалыптастырудағы мүмкіндігін көрсету — еңбектің шынайы мазмұнын бағалаудың бір жолы.
Денсаулықты бағалау мәдениеті де бала кезден қалыптасады. Қозғалыстың маңызын түсіну, күн тәртібіне мән беру, өз мүмкіндігін ескеру, белсенді демалысты таңдау — өмір бойы қажет болатын дағдылар. Мектептегі дене шынықтыру сабағы осы бағыттағы алғашқы жүйелі тәжірибелердің бірі болып саналады. Мұғалім балаға жаттығудың ретін үйретумен қатар, қозғалысқа деген саналы қатынас қалыптастыруға мүмкіндік алады. Кенжебай Салиевичтің өмір жолына арналған мақалада бұл міндеттің орнын көрсету маңызды. Себебі оның таңдаған мамандығы білім мен тәрбиені адамның күнделікті өмір салтымен байланыстырады. Мұндай еңбектің пайдасы мектеп қабырғасымен шектелмейтін кең мағынаға ие.
Ауыл мектебінің ұстазы туралы әңгіме туған жерге қызмет ету ұғымымен сабақтасады. Ауылдағы білім ордасы — сабақ өтетін ғимарат қана емес, буындар кездесетін, ортақ естелік қалыптасатын, болашаққа үміт артылатын орын. Бір кезде осы өңірде білім алған адамның кейін балаларға сабақ беруі ұрпақтар байланысын нығайтады. Кенжебай Салиевичтің туған ауылы, білім алған мектебі және еңбек жолын бастаған білім ордасы арасындағы байланыс осы ойды айқындайды. Бұл деректер оның өмірбаянына табиғи тұтастық береді. Адамның кәсіби еңбегі туған жердің тіршілігімен ұштасқанда, жеке өмір жолының қоғамдық мәні де тереңдей түседі.
Кенжебай Салиевичтің өмірдерегіне назар аударғанда, білім алудың бірнеше кезеңі бір-бірімен жалғасып жатқанын көреміз. Алдымен ауыл мектебі, одан кейін Жетісайдағы педагогикалық училище, кейін жоғары білімге қол жеткізу белесі бар. Осы аралықта мұғалімдік еңбек басталып, кәсіби қызмет түрлі марапаттармен атап өтілген. Мұндай жол жас мамандарға ой салатын нақты өмірлік мысал бола алады. Мамандық таңдау бір реттік шешім болғанымен, сол таңдаудың мазмұны жылдар бойы еңбекпен толығады. Кәсіби қалыптасу да бір дипломмен аяқталмайды. Өмірдеректегі осы сабақтастық ұстаздықтың тәжірибе мен білімді үнемі байланыстырып отыратын кәсіп екенін көрсетеді.
Жас педагог үшін тәжірибелі мұғалімнің өмір жолындағы ең құнды тұс — еңбектің уақытпен қалыптасатынын түсіну. Алғашқы сабақтан бастап кәсіби сенімділікке жету бірден жүзеге аспайды. Ол дайындықты, байқампаздықты, өзіндік талдауды және адамдармен тіл табысуды қажет етеді. Кенжебай Салиевичтің 1985 жылы басталған мұғалімдік жолы мен кейінгі білім белестері осындай ұзақ қалыптасудың маңызын еске салады. Тәжірибе дегеніміз өткен уақыттың саны ғана емес, сол уақыт ішінде меңгерілген жауапкершілік. Ұстазға құрмет білдіру арқылы біз кейінгі буынға да еңбектің осындай өлшемін ұсынамыз: мамандықтың қадірі оған күн сайын қандай қатынас танытатынымыздан көрінеді.
Мектеп ұжымы әртүрлі пән мұғалімдерінің ортақ еңбегіне сүйенеді. Бірі тіл байлығын дамытса, екіншісі есептеуге үйретеді, үшіншісі табиғат заңдылықтарын түсіндіреді. Дене шынықтыру мұғалімі осы білім кеңістігінде қозғалыс, тәртіп, серіктестік және ерік-жігер тәрбиесіне үлес қосады. Әр пәннің міндеті бөлек болғанымен, барлығының мақсаты — баланың жан-жақты қалыптасуы. Сондықтан белгілі бір ұстаздың еңбегін бағалау мектептің ортақ миссиясын да құрметтеу болып саналады. Кенжебай Салиевичке арналған ізгі лебіз осы ортақ еңбекке деген ризашылықпен үндеседі. Оның өмірдерегі арқылы бір педагогтің жолын ғана емес, ұстаздық кәсіптің қоғамдағы орнын да танимыз.
Адамның өмір жолын құрметпен баяндау үшін асыра айтылған сөзден гөрі нақты деректің салмағы басым. Туған жері, білім алған жылдары, мамандығы, еңбекке келген уақыты және алған марапаттары — Кенжебай Салиевичтің өмірдерегін құрайтын негізгі белестер. Осы мәліметтердің өзі ұстаздыққа бағытталған кәсіби жолдың ауқымын көрсетеді. Әр кезеңнің арасында еңбекке толы уақыт, өзгерген талаптар және жаңа міндеттер тұрғаны анық. Сондықтан оның құрметіне айтылар сөздің өзегіне мамандықтың қадірін, білімнің маңызын және ұрпақ тәрбиесінің жауапкершілігін алған орынды. Шынайы құрмет адамның еңбегін танып, соның мәнін жеткізе білуден басталады.
Ұстазға алғыс айту — өткенді еске алу ғана емес, қоғам үшін маңызды еңбекті бағалау мәдениеті. Кейде адам өз өміріне ықпал еткен мұғалімнің сөзін арада көп уақыт өткен соң терең түсінеді. Балалық шақта үйренген тәртіп, бастаған істі аяқтау, өзгені тыңдау, қиындықтан қашпау сияқты дағдылар кейін үлкен тірекке айналады. Сондықтан педагогикалық еңбектің нәтижесі ұзақ мерзімде ашылады. Кенжебай Салиевич секілді білім саласында еңбек еткен азаматтарға арналған құрметтің маңызы да осында. Мұндай ізгі сөз ұрпақ тәрбиесіне жұмсалған уақыт пен күштің елеусіз қалмайтынын білдіреді және ұстаздықтың адам өміріндегі орнын еске салады.
Құрметті Кенжебай Салиевич! Сізді туған күніңізбен шын жүректен құттықтаймыз! Өмір жолыңыздағы әр белеске үңілгенде, білім алудан басталған талпыныстың педагогикалық еңбекпен жалғасқанын көреміз. Ғани Мұратбаев ауылынан бастау алған ғұмырыңыз, Жетісайдағы кәсіби даярлығыңыз, 1985 жылы мектепте басталған қызметіңіз және кейінгі жоғары білім белесіңіз — барлығы бір мамандықтың төңірегінде тоғысқан маңызды кезеңдер. Осы жолда алған марапаттарыңыз еңбегіңізге көрсетілген құрметті айғақтайды. Мерейлі күніңізде Сізге зор денсаулық, көңіл тыныштығын, отбасыңызға амандық және өміріңіздің әр күніне қуаныш тілейміз. Еткен еңбегіңіздің жақсылығын көріп, құрметке бөлене беріңіз!
Ұстаз үшін айтылатын тілектің бірі — шәкіртінің жақсылығын көру. Өйткені бала тәрбиесіне арналған еңбектің мәні оның ертеңгі өмірімен жалғасады. Алдыңыздан өткен шәкірттеріңіздің әрқайсысы өмірден өз орнын тауып, адамдық қасиетін сақтап, адал еңбегімен қуанта берсін. Сіз үйреткен пәннің, мектепте қалыптасқан тәртіп пен талпыныстың олардың өміріне пайдасы тисін. Бұрынғы оқушылармен кездесулеріңіз жылы естелікке, ізгі әңгімеге толы болсын. Ұстаз бен шәкірт арасындағы сыйластық уақыт өткен сайын тереңдей берсін. Өмір жолыңызға арналған әрбір алғыс сөз көңіліңізге демеу болып, еңбегіңіздің қадірін сезіндіретін қуанышты сәттер көбейсін.
Мерейлі күніңізде отбасыңызға да береке мен татулық тілейміз. Адамның қоғамдық еңбегі қаншалықты маңызды болса, оның өз шаңырағындағы тыныштығы да соншалықты қымбат. Үйіңізден жылы сөз, дастарқаныңыздан дәм, көңіліңізден үміт үзілмесін. Жақындарыңыз аман болып, қуаныштарыңыз ортақ, тілектеріңіз қабыл болсын. Өмірдің әр кезеңін ризашылықпен қарсы алып, өзіңізге қымбат адамдардың ортасында бақытты сәттерді көп өткізіңіз. Жылдар Сізге тек жас қоспай, жақсы естелік, мол парасат және жанға жайлы күндер сыйласын. Айналаңыздағы сыйластық пен ықылас өміріңіздің сәнін келтіріп, әр күніңізге ерекше мағына дарыта берсін.
«Ұлағатты ұстаз» деген атақтың өзі адамға артылатын сенім мен білдірілетін құрметті қатар қамтиды. Сіздің өмірдерегіңіздегі осы марапат, әр жылдардағы грамоталар мен Алғыс хаттар педагогикалық жолыңыздың бағаланған кезеңдерін көрсетеді. Сол құрметтің жалғасы ретінде бүгінгі құттықтауымызды қабыл алыңыз. Еңбегіңіз туралы жақсы сөздер айтылып, өмір жолыңыз кейінгі буынға мамандықты қадірлеудің мысалы болсын. Білімге ұмтылу, кәсіби жауапкершілік және туған жермен сабақтастық сияқты құндылықтар Сіздің өмірбаяныңызды мазмұнды етіп тұр. Осы жолдың әр белесін көңіл қуанышымен еске алып, алдағы күндерге сеніммен қарай беруіңізге тілектеспіз. Мерейіңіз үстем, деніңіз сау, жүрегіңіз тыныш болсын!
Кенжебай Салиевичтің өмір жолы — ауыл мектебінен басталған білімнің педагогикалық мамандыққа, ал мамандықтың ұрпақ тәрбиесіне ұласқан тарихы. Оның өмірдерегіндегі жылдар мен марапаттар бір адамның кәсіби қалыптасуын көрсетсе, сол деректердің арасындағы ортақ арна ұстаздық еңбектің маңызын танытады. Балаға қозғалыс мәдениетін үйрету, тәртіп пен табандылықтың мәнін ұғындыру — қоғамға қажет әрі құрметке лайық қызмет. Осындай еңбекке арналған ғұмыр туралы жылы сөз айту әрдайым орынды. Құрметті Кенжебай Салиевич, туған күніңіз құтты болсын! Өміріңіз ұзақ, денсаулығыңыз берік, шаңырағыңыз берекелі болсын. Ұстаздық жолыңызға білдірілген құрмет пен ізгі ықылас әрдайым жаныңызға қуат берсін!